Straatfotografie? Nee, vanaf nu conceptuele fotografieworkshops op straat.

Er was een moment waarop ik merkte dat het begrip straatfotografie voor mij begon te wringen. Niet omdat het genre minder mooi is geworden, integendeel. De passie blijft.

Straatfotografie blijft voor mij een van de meest pure vormen van fotografie. Het is kijken, reageren, het ritme van een stad voelen. Maar de ruimte om dat te doen is veranderd. De wereld is bewuster geworden van privacy, en die bewustwording heeft de manier waarop we op straat fotograferen ongemerkt beïnvloed. Mensen reageren anders. Soms vriendelijk, soms wantrouwend, soms gewoon onzeker. En dat begrijp ik volledig, want regels zoals de AVG hebben de toon van het gesprek verlegd. Niet altijd terecht, maar wel voelbaar. De vraag of je iemand mag fotograferen komt sneller om de hoek kijken dan de vraag waarom je iemand fotografeert. En in die verschuiving verlies ik langzaam een deel van de vrijheid die ik vroeger voelde.

Tegelijk merk ik dat straatfotografie voor veel deelnemers aan mijn workshops steeds vaker werd gezien als een smalle niche. Een hoekje van de fotografie waar je vooral snelle momenten moet vangen, liefst met mensen in beeld, liefst met een beetje spanning. Alsof er een geheim recept is dat je moet leren om mee te tellen. Alsof straatfotografie een stempel nodig heeft om waardevol te zijn. Ik voel me daar steeds minder thuis in. Ik merk dat ik iets wil dat verder gaat dan het najagen van toevallige momenten. Iets dat meer lagen heeft. Meer richting. Meer ruimte voor eigen interpretatie en intentie.

Op een dag, ergens in een drukke stad waar ik liep met een groep deelnemers, realiseerde ik me dat de mooiste gesprekken die dag niet gingen over techniek of momenten vangen, maar over ideeën. Over emotie. Over thema’s als stilte, licht, patronen, worsteling, hoop, humor. Over waarom iemand eigenlijk fotografeert. Dat zijn de momenten die voor mij echt blijven hangen. De momenten waarin iemand niet vraagt hoe je sneller reageert, maar hoe je dieper kijkt.

Daar ontstond het idee om mijn workshops niet langer te richten op straatfotografie als genre, maar op conceptuele fotografie op straat. Een zeer subtiele verschuiving misschien, maar een fundamentele in hoe je kijkt en hoe je werkt. Conceptuele fotografie voelt voor mij als een bevrijding. Het is een manier van werken waarbij het idee, het woord, het gevoel dat je kiest, het vertrekpunt wordt van alles wat je vastlegt. Waarbij je niet alleen zoekt naar momenten, maar naar betekenis. Naar een serie die groeit. Naar een project dat langer meegaat dan de workshop zelf.

In mijn eigen fotografie merk ik dat ik steeds meer de behoefte heb om door te bouwen op iets. Om niet van beeld naar beeld te springen, maar langzaam een verhaal te vormen dat mijzelf ook verrast. Conceptuele fotografie geeft me dat. Het geeft rust in het zoeken. Het geeft richting in het dwalen. Ik merk dat als ik een kernwoord in mijn hoofd heb, de stad zich anders aan me laat zien. Alles wat ik zei wordt gefilterd door dat woord. Interactie. Verstilling. Ritme. Worsteling. Hoop. Verschil. Wat je ook kiest, het bepaalt hoe je kijkt. Het maakt je fotografie persoonlijker, eerlijker, dieper. En eerlijk gezegd maakt het mij weer verliefd op het lopen door een stad, op dat wat in basis straatfotografie is.

Toen ik voorzichtig conceptuele opdrachten begon te geven tijdens mijn workshops (emotie, interactie), veranderde er iets in de dynamiek. Deelnemers begonnen anders te praten. De gesprekken gingen minder over instellingen en meer over kijken en zien. Minder over regels en meer over intentie. Het mooiste vond ik nog dat mensen minder bezig waren met wat ze wel of niet mochten fotograferen, maar met wat ze wilden fotograferen. Dat is voor mij echt een bevrijding binnen een genre dat soms te veel onder een juridisch vergrootglas ligt. Ed van der Elsken vinden we een groot voorbeeld, maar de foto’s die hij maakte, durven we niet meer te maken. Binnen conceptuele fotografie verschuift de focus van wie er op de foto staat naar wat je probeert te vertellen. De aanwezigheid van mensen is geen vereiste meer, maar een mogelijkheid, een toevoeging. Ze worden figuranten.

Daarnaast merk ik dat veel deelnemers verlangen naar iets dat ze langdurig kunnen volgen. Een project waar ze maanden later nog steeds plezier aan hebben. Een rode draad die hen door periodes van twijfel, zoeken, ontwikkeling heen trekt. Sterker nog, het maakt dat ze blijven fotograferen, ook op dagen waarop de inspiratie ver weg lijkt. Conceptuele fotografie helpt daarbij. Het geeft je een kapstok waar je elke wandeling iets nieuws aan kunt hangen. Het dwingt je om bewuster te kiezen en daardoor dieper te kijken. En dat is precies wat fotograferen voor mij interessant maakt: het langzame proces van jezelf verrassen.

Mijn eigen zoektocht zit daar middenin. Ik wil groeien. Verder kijken dan ik gewend was. En ik merk dat deze manier van werken mij blijft uitdagen. Ik zie patronen die ik eerder niet zag. Ik zie verbanden. Ik zie kleine details die ik anders voorbij was gelopen. Het is alsof de stad zelf een gesprek met je aangaat zodra je een richting hebt gekozen. Je leert niet alleen fotograferen, je leert luisteren naar de stad. En ik gun iedereen dat gevoel. Daarom zijn mijn workshops zo geworden zoals ze nu zijn. Ik wist alleen nog niet hoe ik dat moest vertellen, tot ik het begrip conceptuele fotografie tegenkwam. Het is ook niet zo dat ik straatfotografie achter me laat, maar ik geloof dat de straat oneindig veel rijker wordt zodra je er met een idee doorheen loopt.

De keuze voor conceptuele fotografie op straat is dus geen afscheid van het genre, maar een verdieping ervan. Een verbreding. Een manier om de beperkingen waarmee straatfotografie nu soms wordt geconfronteerd te omzeilen en tegelijk veel dichter bij de essentie te komen.

Want uiteindelijk gaat fotografie voor mij over betekenis geven aan wat je ziet. Over zoeken naar verhalen die bij jou passen. Over groeien, zelfs als je niet weet waar het precies heen gaat.

En daarom bied ik deze workshops aan. Omdat ik geloof dat conceptueel werken je blik opent. Omdat de straat een oneindig decor is dat zich elke dag anders laat lezen. En omdat ik zie hoe deelnemers, en ikzelf ook, nieuwe energie vinden zodra er een idee meespeelt. Ik wil mensen helpen om een project te starten dat langer meegaat dan een dag. Iets waar je naar terug kunt keren. Iets dat je voedt. Iets dat je trots maakt. De straat is daarvoor de perfecte plek, maar het is jouw blik die het verhaal vertelt.

Die blik, daar werk ik graag samen aan.